We hebben hier bij Netlash wel al een aantal webprojecten afgewerkt. Door de jaren heen is er een bepaalde systematiek uitgekristaliseerd - een manier van werken, een stappenplan, waarvan we ondertussen weten dat dit de goede manier is om een website tot stand te laten komen.
In dit artikel wil ik deze methodiek met jullie delen, en jullie feedback daarop vragen (want alles kan altijd beter, niet?).
De stappen die we nemen zijn er met een goede reden. Zie het bouwen van een website als het beklimmen van een berg. Ja, je kan zonder zekeringen helemaal naar boven klimmen. Maar toch zal je beter op regelmatige intervallen een haak in de bergwand slaan om je musketon vast te maken. Als je niet gevallen bent, bij het naar boven klimmen, heb je inderdaad een hele hoop extra en overbodig werk gehad met die musketons. Maar als je wel mistrapt en valt, zorgen de borgen ervoor dat je maar een kleine afstand opnieuw moet omhoogklimmen - en niet de dodelijke val over de volledige diepte meemaakt.

Vandaar dit proces. Een aantal van de stappen lijken overbodig, maar ze zorgen wel voor een constante kwaliteitsgarantie over projecten heen.
0. Voorbereiding
Na de eerste prospectiegesprekken wordt de prospect meestal onze klant. We starten met een beetje administratie: zorgen dat de afspraken rond facturatie goed gemaakt zijn, en een duidelijke planning. Op de stappen die hieronder volgen wordt een datum gekleefd, zodat zowel onze klant als wijzelf duidelijk weten wanneer wat van ons verwacht wordt.
Tegelijkertijd sturen we al een eerste vragenlijst door (voer voor een andere blogpost) rond inhoud en vorm.
1. Analyse
De eerste echte stap is heel eenvoudig samen te vatten: 'goed nadenken'.
Mijn vader zei me altijd: "Beter twee keer meten en maar één keer zagen - da's efficiënter". Wel, da's ook zo bij het bouwen van websites.
Dit is vooral praten. Praten met onze klant: hoe zit zijn bedrijf of organisatie in elkaar, wat zijn de doelgroepen, wat is de doelstelling van de site?
Het gaat over het verzamelen van informatie: de transfer van kennis die in het hoofd van onze klant zit, naar onze hoofden - om die dan te bevruchten met onze kennis van wat werkt online en wat niet.
We doen dit in eerste instantie met een echte kick-off meeting. Daarin overlopen we met onze klant nog eens de zaken uit de voorbereidingsfase - en vragen we hem de pieren uit zijn neus over zijn bedrijf of organisatie.

Typisch verzamelen we al die informatie in een mindmap; zo kunnen we onze gedachten op een gestructureerde manier ordenen.
Hier worden ook de functionele vereisten van de website verzameld: wat moet de site doen, op welke manier? Je kan dit gerust een functionele analyse noemen.
2. Informatie-architectuur
Die verzamelde informatie - hoe geordend of chaotisch ook - gaan we structureren, hiërarcheren, labelen. Dit heet informatie-architectuur.
We bouwen al een eerste ruwe versie van de site in html - wat wij een structuurdocument noemen. Dit is een lege versie van de site: zonder layout, zonder functionaliteit, vaak ook zonder afgewerkte teksten.
We zouden dit op papier (of in Powerpoint of in Visio of ...) kunnen doen (en vaak doen we dat ook eerst); maar een klikbare versie legt de flow doorheen de site bloot. Als je effectief van pagina naar pagina kan klikken via werkende links, voel je hoe de site in elkaar zit, en waar de 'kleine haperingskes' zitten.
Je voelt hoe het klikt.

Dit is een iteratief proces: op basis van de informatie die we verzamelden, maken we een eerste voorstel, en zetten dat online voor onze klant. We vragen feedback, sturen bij, leveren een nieuw voorstel op, vragen feedback... tot het goed zit.
Dit is de belangrijkste fase in het hele proces.
Vergelijk het met het bouwen van een huis: vooraleer je begint te metselen, teken je toch eerst een plan? Dit structuurdocument is het architectuurplan van de website.
Het voorbeeld hierboven is dat van de vernieuwde bSeen website - je vind de twee iteraties van het structuurdocument hier.
3. Design
Na goedkeuring van het structuurdocument starten we met de layout-fase.
We vertrekken hiervoor vanuit de wensen van de klant. In de voorbereidende fase vroegen we hem een like/dislike lijst: een lijst van andere websites die hij visueel goed vind (en waarom) of niet goed vind (en waarom).
Daarnaast gebruiken we ook het aangeleverde huisstijlmateriaal. We hebben al het volledige spectrum meegemaakt: van 'er is helemaal niets, doe maar' tot 'hier is onze 260 pagina's tellende huisstijlgids'.
Onze designers beginnen altijd met schetsen, op papier. Ze baseren zich daarbij op het bovenstaande structuurdocument:

Die eerste ruwe schetsen worden verder verfijnd en uitgewerkt:

Daarna beginnen we aan het eerste ontwerp in Photoshop. We starten daarvoor met een binnenpagina - wat wij het 'werkpaard' noemen. (Het 'werkpaard' is die pagina die zonder extra ondersteuning al het harde werk moet doen: overbrengen van betekenis.)
Deze fase (eerste echte ontwerp in Photoshop) dient om de stijl van de site vast te leggen. Het is niet de bedoeling om hier alle details al vast te leggen. Wel om onze klant een gevoel te geven van hoe de site er zal uitzien. Vertrekkend van dit eerste ontwerp zullen de webdesigners dan extrapoleren naar andere pagina's.

Het gaat dus over de grote layout-lijnen. Vandaar dat we niet met de homepagina starten - de binnenpagina, de inhoudspagina zal veel meer van deze layout-lijnen blootleggen.
(Bovendien is de homepagina al lang niet meer de belangrijkste pagina van een website.)
Ook dit is een iteratief proces: we leveren een eerste voorstel, vragen feedback, sturen bij...

Als die algemene stijl goedgekeurd is, werken we ook de andere pagina's uit: de homepagina, een blogpagina, een contactformulier...
4. Slice
Deze goedgekeurde Photoshop documenten worden uitgewerkt in html/css templates.

Ze worden opgemaakt volgens onze interne normen, en klaargezet om geïntegreerd te worden in ons CMS.
5. Development
Ondertussen zijn de webdevelopers al druk bezig om de functionaliteit die op maat moet geprogrammeerd worden uit te werken. Ze baseren zich daarbij op de functionele analyse uit stap 1 en het structuurdocument uit stap 2.
We hebben al heel veel veelgevraagde functionaliteiten uitgewerkt als standaard modules voor Fork CMS; maar tegelijkertijd geloven we dat elke site maatwerk vraagt.

Die maat-functionaliteit wordt dus uitgewerkt in nieuwe Fork-modules.
6. Integratie
De structuur, het design, en het programmeerwerk worden geïntegreerd in het Content Management Systeem, Fork dus.
Als we ons werk in de vorige stappen goed gedaan hebben, staat hier een werkende website die voor 90% goed zit.
7. Testen
Het spreekt vanzelf dat we dit uitgebreid testen; we leveren ook een testversie op aan onze klant zodat ook hij kan testen.
Onze klant moet uiteraard niet testen of het werkt (dat is onze job) - wel of alles er in zit, of alles op de juiste plaats zit, of we alles goed begrepen hebben...
Maar zoals gezegd, door de stapsgewijze aanpak waarbij de klant op elk moment mee stuurt, zal dit een quasi afgewerkte site zijn.
8. Content
Als alles aan beide kanten uitvoerig getest is, leveren we de site op.
Dat is het moment waarop onze klant inhoud in het CMS kan plaatsen. Ik 'eis' meestal van mijn klanten dat ze effectief zelf in het CMS werken - zo leren ze het kennen, en als er nog vragen of kleine wijzigingen opduiken dan kan dit nu, en niet als de site live is en de ganse wereld zit mee te kijken.

Op dat moment kan de klant niet alleen de teksten aanpassen, maar ook de beelden.
De website wordt op de definitieve server geplaatst (en nog eens getest, om verrassingen te voorkomen), maar voorlopig onder een niet-definitieve URL.
9. Live
Als alle inhoud geplaatst is, kan de website live gaan. We koppelen dan de definitieve URL aan de server.
Vanaf dat moment kan de klant die site volledig zelf beheren. Om het met een overdrijving te zeggen: na afloop van het proces wil ik die klant niet meer zien. Dit is uiteraard niet waar; maar voor dagelijkse aanpassingen moeten onze klanten volledig zelfstandig met het Content Management Systeem kunnen werken. (Als voor elke dt-fout een klant naar zijn webbureau terug moet, creëert dit alleen maar frustratie. Het webbureau moet dit inplannen, de klant wil dit onmiddellijk; het webbureau moet dit factureren, de klant wil dat gratis... Vandaar is een flexibel en uitgebreid CMS levensnoodzakelijk.)
Uiteraard ondersteunen we op elk moment onze klant; en staan we klaar voor functionele wijzigingen of uitbreidingen van de site - dan start dit proces opnieuw.
Het eindresultaat van de bovenstaande staooeb voor de bSeen website kan je online bekijken.
10. Support
We volgen elk project op met een support-periode: een aantal weken na oplevering dat we die site met de loep mee volgen - zodat we snel kunnen ingrijpen mochten er bugs opduiken of als er kleine wijzigingen nodig zouden zijn.
Als onze klant dat wil (meestal enkel bij grotere projecten), bouwen we dit structureel in met een onderhoudscontract.
Dit zijn dus de stappen die we volgen bij het uitbouwen van onze websites. Nogmaals in een grafiek gegoten:
De verschillende stappen na elkaar in een slideshow tonen het onstaansproces van zo'n site:
We hebben ondertussen geleerd dat de stappen in dit proces nodig zijn. Als we er één overslaan, betekent dit heel vaak problemen of frustratie verder op de lijn.
Dit betekent niet dat we een maand afgezonderd in een hokje gaan zitten met een koude pizza en een fles cola - onze klant stuurt op elk moment mee. We spelen als het ware ping-pong met hem.
Het gevolg is dat we net zo veeleisend zijn voor onze klanten als we zijn voor onszelf. Maar dat is de enige manier om tot een goed eindresultaat te komen.
Zo, da's de korte samenvatting van ons webdesign proces. Hebben jullie feedback? Hoe verloopt het bij jullie? Hoe zouden jullie dit proces verbeteren?
Webdesign proces bij Netlash geschreven door Bart in: webdesign
Tags: kwaliteit, proces, webdesign